Armenia zaniepokojona kaukaskim wyścigiem zbrojeń
Ostry ewolucja budżetów obronnych i towarzysząca im militaryzacja krajów Południowego Kaukazu martwi międzynarodową zbiorowość ewolucja w wydatkach na zbrojenia w Armenii, Azerbejdżanie i Gruzji przekracza ewolucja dochodu narodowego brutto 20-40-krotnie.
Na ktokolwiek milion mieszkańców Południowego Kaukazu przypada 75 czołgów i 85 jednostek artylerii. To o sporo większa stosunek niż u trzech dużych państw sąsiadujących z regionem - Iranu, Rosji i Turcji. strzała ilości broni w trzech nie uznawanych separatystycznych terytoriach w regionie – Abchazji, Osetii Południowej i Górskim Karabachu, wykazuje ewolucja wokół trzykrotny.
Jednak na militaryzacje regionu trzeba spozierać w szerszym kontekście. Sztokholmski Instytut Badań ponad Pokojem – SIPRI szacuje, iż światowe wydatki na zbrojenie w ubiegłym roku wyniosły 1,2 trylion dolarów amerykańskich i dotychczasowy o 3,5 procent wyższe niż w roku poprzedzającym.
Sugeruje to, iż nie zważając na zakończenia zimnej wojny i wysiłków dla nowej międzynarodowej konstrukcji bezpieczeństwa, większa część krajów non stop wierzy, iż najlepszym sposobem obrony jest utrzymywanie efektywnej armii.
Budżet militarny Armenii w 2007 roku wynosi 271 milionów dolarów, innymi słowy 3,5% dochodu narodowego brutto. Wydatki podyktowane są zagrożeniem ze strony Azerbejdżanu czy potencjalnym ze strony Turcji.
Rząd Armenii odrzuca oskarżenia, iż przekracza przydziały udzielone mu w ramach traktatu o Siłach Konwencjonalnych w Europie z 1990 (CFE) i utrzymuje, iż zachowuje limity i zapobiega nowemu wyścigowi zbrojeń na Kaukazie (Azerbejdżan ze swojej strony oskarża Ormian o utrzymywanie zasobów zbrojnych niezależnie od CFE w Górskim Karabachu).
Międzynarodowi inspektorzy, w tym wielu z Turcji – "odwiecznego wroga" Armenii potwierdzają, iż rzeczpospolita Armenii nie przekracza przydziałów przyznanych na mocy CFE.
Armenia jest oskarżana o militaryzację regionu na mocy odbiór uzbrojenia od Rosjan z ich byłej 62-ej bazy wojskowej w Akhalkalaki w Gruzji – obecnie zamkniętej , do rosyjskiej bazy w Gyumri w Armenii.
Oficjele ormiańscy odpowiadają stwierdzeniem, iż większa część wyposażenia to pojazdy i amunicja, i jego całość jest własnością sił rosyjskich, a nie ormiańskich. Twierdzą oni, iż cale przedsięwzięcie jest jawne i odbywa się za porozumienie władz Gruzji, w zgodzie z zapisami CFE.
Armenia przygląda się azerbejdżańskiemu zwiększaniu środków na zbrojenie rok kalendarzowy w rok kalendarzowy i oskarża swych sąsiadów o łamanie CFE. dla przykładu w 2006 roku Azerbejdżan deklarował, iż posiada 217 czołgów i kupił 41 czołgów z Ukrainy i Białorusi, przekraczając w ten fortel liczbę 38 przyznaną w ramach CFE.
Były członek rządu obrony Armenii - Vagarshak Harutiunian mówi: ”Nie wiadomo za bardzo, w jakim zakresie OBWE i NATO są w stanie wymóc na Baku posłuszeństwo ustalonych przydziałów. W tej sytuacji jasnym jest, iż Azerbejdżan winien albo okazać się z CFE albo zacząć je respektować”.
Ormianie utrzymują, iż Azerbejdżan wykorzystuje wzmocniony budżet obronny, dzięki większym dochodom z ropy, by wymóc jednostronne koncesje na przestrzeni negocjacji ws. Górskiego Karabachu. jednak dodają, iż wzmocnienie azerbejdżańskich zbrojeń jest niezbędnym, lecz nie wystarczającym warunkiem do wznowienia walk.
Niewiele znaczy, iż widać znaczna część wydatków militarnych Azerbejdżanu jest przeznaczona na siły morskie na Morzu Kaspijskim, a na mocy to nie skierowana zgoła przeciwko Górskiemu Karabachowi czy Armenii. liczny w tym rozległym i bogatym w energię zagłębiu są potencjalnym źródłem konfliktu w przyszłości. Baku jest również zmuszone do utrzymywania części swoich sił w innych regionach kraju – np. na południowej granicy, by parować inne potencjalne zagrożenia.
“W odpowiedzi na ewolucja wydatków wojskowych Azerbejdżanu, bok ormiańska skupia się na tańszych systemach obronnych” - mówi Sergei Minasian, ekspert wojskowy, dubler dyrektora Kaukaskiego Instytutu Mediów w Erewaniu. “Armenia również używa rozsądnie swego członkostwa w CIS Wspólnym Pakcie Bezpieczeństwa i sojuszu z Rosją. dla przykładu pod basta 2006 roku, Baku kupiło drogi, dzisiejszy myśliwiec MiG-29 od Ukraińców. prawie w tym samym czasie ogłoszono, iż rosyjsko-ormiański system przeciwlotniczy znajdujący się w Armenii, zostanie zastąpiony na mocy nowocześniejszy i postawiony w klasa gotowości bojowej.”
Zarówno NATO w jaki sposób i Rosja dokładają swoją cegiełkę do militaryzacji Południowego Kaukazu. NATO i CIS rywalizują o wpływy nieco niż skupiają się na otwartej agresji. Aktywność NATO w regionie spotyka się z życzliwością Armenii, która gościła manewry Sojuszu.
Jednakże w jaki sposób do tej pory, relatywną stabilizację gwarantowała w dużej mierze balans militarna, której kamień węgielny stanowił porozumienie CFE. jeśliby porozumienie CFE zacznie się rozpadać może to zawrzeć do destabilizacji i wzrostu napięcia na Południowym Kaukazie, dokąd może na nowo powstać groźba wybuchu nierozwiązanych konfliktów.